مهمانی رفتن و پذیرایی شایسته از مهمان جزء از فرهنگ افغان هاست و در میان مردم ما موجب خیر و برکت شمرده می شود. افغان ها مردمانی هستند که در میان کشورهای دنیا به مهمان نوازی شهرت دارند.
مهمانی دادن ومهمان شدن از رسوم زیبا و پسندیده در فرهنگ مردم ماست، چیزی که در بسیاری از کشورهای دنیا به سردی، رفتار خشک و بی روح بدان نگریسته می شود، ولی در افغانستان، در دورترین روستاها دوستی، محبت و مهمان نوازی زبانزد عام و خاص است.
مهمان نوازی در دین مقدس اسلام نیز مورد تکریم قرار گرفته و احادیث و روایت های بسیاری در این خصوص وجود دارد. همچنین روایت می شود که مهمان حبیب خدا بوده و با ورود وی به خانه رزق و برکت فراوان وارد شده و نعمت فراوانی به میزبان عطا می شود.
مهمان نوازی و پذیرایی از مهمان در فرهنگ اسلام جایگاه خاصی داشته و به آن تأکید گردیده و گفته شده است که این موضوع باعث ایجاد انس و آشنایی بیشتر، شرکت دادن دیگران در غذا و دسترخوان و احترام و بزرگداشت مردم است. کسانی که بهره بیشتری از این سجیه اخلاقی دارند همواره به آن مباهات و افتخار می کنند.
در مهمان نوازی و پیشکش و تناول غذا آداب و روش های زیادی وجود دارد که به شدت در میان مردم پیروی می شوند.
روش خوب مهمان نوازی آنست که با پیشانی باز از مهمان پذیرایی شود و از تکلف و تعارف بیش از حد پرهیز گردد و مقدار تناول غذا به میل و خواست خود مهمان باشد. مهمان ها هم بیشتر می کوشند تا همان قدر غذا بر دارند که خودش میخواهند، از سویی هم نمی خواهند اسراف شود و مقداری از غذا در ظرف شان بازمانده شود.
رسم و عادت دیگر این است که افغان سعی برآن دارند تا جایگاه مهمان را بخاطر احترام و پذیرایی بهتر در بالا ترین قسمت خانه قرار دهند و نشستن مهمان در نزدیک دروازه را یک نوع ننگ و عار می دانند.
برای مهمانی که میخواهد شب را در منزل میزبان سپری نماید، مهماندار ترتیبات خاصی مثل تهیه رختخواب پاکیزه و تمیز، توجه به درجه سردی و گرمی اتاق، به خواب نرفتن میزبان قابل از مهمان و بیدار شدن صبح زود برای نماز، قبل از مهمان را باید در نظر داشته باشد.
هرچند مردم افغانستان در همه نقاط کشور مهمان نواز هستند ولی با آنهم مهمان نوازی برخی از مناطق بیشتر سر زبان هاست.
در پذیرایی از مهمان این هم خیلی اهمیت دارد که نخست مهمان و یا مهمان ها دست به غذا ببرند، در حالی که میزبان می کوشد آخرین نفر باشد و مقدار بیش از حد غذا در ظرفش برندارد. یک میزبان خوب لازم است حداقل سه بار به مهمان تعارف کند تا بداند چیز دیگری می خواهد یا خیر.
مهمان نوازی در شعر و ادبیات دری نیز به خوبی قابل مشاهده بوده و شاعران ابیات بی شماری در این خصوص گفته و سروده های زیبایی نوشته اند. به طور مثال در این خصوص در قابوس نامه آمده است که « هر روز مهمان به خانه دعوت نکن زیرا که هر روز نمی توانی به شایستگی حق مهمان را ادا کنی ».
مولانا جلال الدین محمد بلخی شاعر بزرگ زبان دری در بیت زیبایی فضیلت مهمان داشتن را چنین بیان می نماید:
ای خوشا روزی که ما محبوب را مهمان کنیم
دیده از روی نگارینش نگارستان کنیم
میرزا محمد علی صائب شاعر توانای زبان فارسی در بیت زیبایی خیر و برکت قدوم مهمان به صاحب خانه را اینگونه به تصویر کشیده است:
رزق ما با پای مهمان می رسد از خوان غیب
میزبان ماست هر کس می شود مهمان ما
فخرالدین عراقی شاعر سده هفتم هجری در بیتی اینگونه از مهمان سخن می گوید:
خرم آن خانه که باشد چون تو مهمانی در او
مقبل آن کشور که او را چون تو سلطانی بود
مهمانی رفتن و پذیرایی شایسته از مهمان جزء از فرهنگ افغان هاست و در میان مردم ما موجب خیر و برکت شمرده می شود. افغان ها مردمانی هستند که در میان کشورهای دنیا به مهمان نوازی شهرت دارند.
مهمانی دادن ومهمان شدن از رسوم زیبا و پسندیده در فرهنگ مردم ماست، چیزی که در بسیاری از کشورهای دنیا به سردی، رفتار خشک و بی روح بدان نگریسته می شود، ولی در افغانستان، در دورترین روستاها دوستی، محبت و مهمان نوازی زبانزد عام و خاص است.
مهمان نوازی در دین مقدس اسلام نیز مورد تکریم قرار گرفته و احادیث و روایت های بسیاری در این خصوص وجود دارد. همچنین روایت می شود که مهمان حبیب خدا بوده و با ورود وی به خانه رزق و برکت فراوان وارد شده و نعمت فراوانی به میزبان عطا می شود.
مهمان نوازی و پذیرایی از مهمان در فرهنگ اسلام جایگاه خاصی داشته و به آن تأکید گردیده و گفته شده است که این موضوع باعث ایجاد انس و آشنایی بیشتر، شرکت دادن دیگران در غذا و دسترخوان و احترام و بزرگداشت مردم است. کسانی که بهره بیشتری از این سجیه اخلاقی دارند همواره به آن مباهات و افتخار می کنند.
در مهمان نوازی و پیشکش و تناول غذا آداب و روش های زیادی وجود دارد که به شدت در میان مردم پیروی می شوند.
روش خوب مهمان نوازی آنست که با پیشانی باز از مهمان پذیرایی شود و از تکلف و تعارف بیش از حد پرهیز گردد و مقدار تناول غذا به میل و خواست خود مهمان باشد. مهمان ها هم بیشتر می کوشند تا همان قدر غذا بر دارند که خودش میخواهند، از سویی هم نمی خواهند اسراف شود و مقداری از غذا در ظرف شان بازمانده شود.
رسم و عادت دیگر این است که افغان سعی برآن دارند تا جایگاه مهمان را بخاطر احترام و پذیرایی بهتر در بالا ترین قسمت خانه قرار دهند و نشستن مهمان در نزدیک دروازه را یک نوع ننگ و عار می دانند.
برای مهمانی که میخواهد شب را در منزل میزبان سپری نماید، مهماندار ترتیبات خاصی مثل تهیه رختخواب پاکیزه و تمیز، توجه به درجه سردی و گرمی اتاق، به خواب نرفتن میزبان قابل از مهمان و بیدار شدن صبح زود برای نماز، قبل از مهمان را باید در نظر داشته باشد.
هرچند مردم افغانستان در همه نقاط کشور مهمان نواز هستند ولی با آنهم مهمان نوازی برخی از مناطق بیشتر سر زبان هاست.
در پذیرایی از مهمان این هم خیلی اهمیت دارد که نخست مهمان و یا مهمان ها دست به غذا ببرند، در حالی که میزبان می کوشد آخرین نفر باشد و مقدار بیش از حد غذا در ظرفش برندارد. یک میزبان خوب لازم است حداقل سه بار به مهمان تعارف کند تا بداند چیز دیگری می خواهد یا خیر.
مهمان نوازی در شعر و ادبیات دری نیز به خوبی قابل مشاهده بوده و شاعران ابیات بی شماری در این خصوص گفته و سروده های زیبایی نوشته اند. به طور مثال در این خصوص در قابوس نامه آمده است که « هر روز مهمان به خانه دعوت نکن زیرا که هر روز نمی توانی به شایستگی حق مهمان را ادا کنی ».
مولانا جلال الدین محمد بلخی شاعر بزرگ زبان دری در بیت زیبایی فضیلت مهمان داشتن را چنین بیان می نماید:
ای خوشا روزی که ما محبوب را مهمان کنیم
دیده از روی نگارینش نگارستان کنیم
میرزا محمد علی صائب شاعر توانای زبان فارسی در بیت زیبایی خیر و برکت قدوم مهمان به صاحب خانه را اینگونه به تصویر کشیده است:
رزق ما با پای مهمان می رسد از خوان غیب
میزبان ماست هر کس می شود مهمان ما
فخرالدین عراقی شاعر سده هفتم هجری در بیتی اینگونه از مهمان سخن می گوید:
خرم آن خانه که باشد چون تو مهمانی در او
مقبل آن کشور که او را چون تو سلطانی بود
