جرجی زیدان ادیب، مورخ و روزنامه نگار لبنانی
جرجی زیدان ادیب، مورخ و روزنامه نگار لبنانی است که به تاریخ یازدهم جمادی الاخره سال ۱۲۷۸ در خانواده مرد تنگدستی بنام حبیب چشم به جهان هستی گشوده است. پدرش سال ها قبل از یکی از روستا های لبنان به شهر بیروت مهاجرت کرده و در یکی از خوراکه فروشی ها مشغول کار گردید.
او که خود مرد بی سوادی بود و فقط خواندن و نوشتن و حساب و کتاب مقدماتی را ضروری می دانست، زیدان را در پنج سالگی به مدرسه فرستاد تا در آینده در کار فروشندگی به او کمک کند. زیدان مدت دو سال را به مدرسه رفت و در آنجا حساب، صرف ونحو و خوش نویسی آموخت. در نه سالگی به مدرسه الاقمارالثلاثة رفت و در یازده سالگی، با اصرار پدرش، تحصیل را رها کرد.
زیدان یک سال و اندی همراه با پدرش کار کرد، سپس در یک کارگاه بوت دوزی به شاگردی نشست ولی دیری نگذشت که دوباره نزد پدرش بازگشت.
در پانزده سالگی به مدرسه ای شبانه رفت و درمدت چهار ماه، با تلاش بسیار، زبان انگلیسی را فراگرفت. در همان زمان، نوشتن کتاب فرهنگ انگلیسی به زبان عربی را آغاز کرد که ناتمام ماند.
زیدان وقتی به سن جوانی رسید در دکان پدرش با بزرگان شعر و ادب روزنامه نگاری آشنایی حاصل نمود و به عضویت گروه «جمعیة شمسالبِرّ» در آمد و در این گروه، با یعقوب صروف روزنامه نگار، مترجم و داستان نویس، «سلیم البستانی» روزنامه نگار و داستان نویس، و «اسکندر البارودی» آشنا شد. بعد ها با تشویق و راهنمایی های بارودی، تصمیم گرفت تا در رشته طب تحصیل نماید.
زیدان دروس مقدماتی را طی دو ماه نزد اسکندر البارودی فراگرفت و در سال ۱۲۹۸ به رشته طبابت راه یافت و در سال اول، شاگرد ممتاز شد.
در اوایل سال دوم، زیدان و دیگر هم صنفانش در اعتراض به کاستی های پوهنتون و برای احقاق حقوق خود و هواداری استادانش از رفتن به درس خودداری کردند تا آنکه پس از کشمکش های بسیار، تصمیم گرفته شد که محصلین معترض را اخراج کنند.
زیدان در خاطراتش، این واقعه را به عنوان اولین جنبش دوران تحصیل خود یاد نموده است. زیدان در سال ۱۳۰۰ در رشته دوا سازی امتحان داد و چندی در این رشته درس خواند، ولی آن را نیمه کاره رها کرد و برای ادامه تحصیل به مصر رفت.
زیدان ابتدا قصد داشت در مصر در رشته طب به تحصیلش ادامه دهد؛ اما، با پیشنهاد صاحب روزنامه الزمان، تا ۱۳۰۱ در آنجا مشغول به کار بود. در سال ۱۳۰۲ به بیروت بازگشت و به فراگیری زبانهای عبری و سریانی پرداخت. در سال ۱۳۰۳، اولین کتاب وی، بنام عبارات عربی و فلسفه زبانی، در بیروت به چاپ رسید و به سبب انتشار آن عضو انجمن سلطنتی آسیایی گردید. در همان سال، به لندن سفر کرد و با آثار مستشرقان آشنا شد.
پس از بازگشت به قاهره، در زمستان همان سال به پیشنهاد یعقوب صرُّوف و فارِس نِمَر، در مجله المُقتَطَف استخدام گردید. او در این مجله بیشتر به کارهای اجرایی می پرداخت، به طوری که در مدت بیشتر از یک سال همکاری، فقط یک مقاله در آن جا به چاپ رساند. زیدان در سال ۱۳۰۶، از سِمتش در این مجله کناره گیری کرد و دو سال در مدرسه العبیدیة الکبری'، به عنوان معلم ارشد، به تدریس زبان عربی پرداخت.
در ۱۳۰۸ ازدواج کرد و با مشارکت یکی از دوستانش، چاپخانه کوچکی تأسیس کرد که سال بعد، با کناره گیری شریکش، به تنهایی اداره آن را برعهده گرفت. و در اواخر سال ۱۳۰۹، مجله الهلال را تأسیس نمود. درسال ۱۳۲۸ پوهنتون قاهره از وی برای تدریس تاریخ اسلام دعوت کرد.
زیدان سرانجام به تاریخ ۲۷ شعبان سال ۱۳۳۲ در منزل خود در قاهره به طور ناگهانی چشم از جهان فروبست.
زیدان آثار بسیاری در زمینه های گوناگون از خود به جای گذاشته است، وی را می توان از پرکارترین و برجسته ترین نویسندگان و نمایندگان تجدد ادبی قرن سیزدهم و آغاز قرن چهاردهم دانست.
بیشتر شهرت زیدان به سبب داستان های تاریخی اوست، ناقدان، زیدان را پیشگام این نوع ادبی می دانند.
زیدان ۲۲ داستان تاریخی دارد که از این میان، هفده داستان به تاریخ عرب و اسلام تا عصر صلاح الدین ایوبی بر می گردد، چهار داستان متعلق به تاریخ جدید مصر و یکی هم متعلق به تحولات دوره عثمانی است.
