از جمله مفاهیم ارزشمندی که در آموزه‌های دینی به خصوص قرآن کریم، مورد عنایت و توجه قرارگرفته و به آن سفارش شده، نیکی و نیکوکاری است. احسان و نیکوکاری کارکردهای زیادی در عرصه‌ های فردی، اجتماعی، فرهنگی، معنوی و غیره دارد. مؤمنان واقعی و انسان ‌های صاحب خرد و اندیشه در هر عصر و نسلی، سعی و تلاش کرده‌ اند خود را به صفت و ویژگی احسان و نیکوکاری، آراسته سازند.

همچنان توجه به فرهنگ نیکوکاری از گذشته های دور در آثار ادیبان و بزرگان شعر و ادب دری به چشم می خورد.  شاعران بزرگی چون حافظ، سعدی، مولوی فردوسی و امثال اینها همواره در اشعار شان مردم را به کمک و دستگیری از نیازمندان فرا خوانده اند.

توجه به احسان و نیکوکاری در شعر کهن دری بازتاب گسترده ای داشته و تا امروز ادامه دارد و بدون شک میتوان گفت که توجه به این امر مهم می تواند در گسترش فرهنگ نیکوکاری و احسان بسیار موثر واقع گردد.

ترویج روحیه نیکوکاری در شعر با بیانی ساده، گویا و هنرمندانه از توانایی های یک شاعر محسوب می شود که می تواند محبت و نیکی را در جامعه گسترش دهد.

بزرگمرد شعر و سخن شیخ مصلح الدین سعدی در این باره، اشعار متعددی دارد که تنها به مرور بخشی از ابیات او بسنده می کنیم؛ ابیاتی که انسان را به یادکرد روزهای فروماندگی فرا می خواند و شُکرانه سلامتی و تنعّم را در احسان و نیکوکاری به دیگران می بیند:

کسی کوی دولت ز دنیا بِبُرد

که با خود نصیبی به عقبی ببرد

درون فروماندگان شاد کن

ز روز فروماندگی یاد کن

نه خواهنده ‌ای بر درِ دیگران

به شکرانه، خواهنده از در مَران

حکیم ابوالقاسم فردوسی این مفهوم بزرگ را در ابیاتی به این زیبایی بازتاب داده است:

نباشد همی نیک و بد، پایدار

همان بِه که نیکی بُوَد یادگار

دراز است دست فلک بر بدی  

همه نیکویی کن اگر بِخرَدی

خواجه شمس الدین محمد حافظ هم ابیاتی زیبایی در میان اشعارش پیرامون همین مفهوم دارد:

ای صاحب کرامت، شکرانه ی سلامت

روزی تفقدی کن؛ درویشِ بینوا را

میرزا محمدعلی صائب هم ابیاتی زیبایی اندرین باب دارد چنانچه میگوید:

همچو خورشید به ذرات جهان قسمت کُن

گر نصیبِ تو ز گردون، همه یک نان باشد

شاعران بسیار دیگری نیز در این باب شعر گفته و سعی کرده اند مردم را به نیکی دعوت کنند؛ که مرور بیش از این در این فرصت کوتاه نمی گنجد؛ اما بدون شک این تلاش ها بسیار ستودنی است و در جهان امروز نیز شاعران باید بسیار به این موضوع توجه کنند و با اشعار زیبای خود روحیه نیک اندیشی، نیکوکاری و محبت را در جامعه زنده نگاه دارند. چرا که گاهی یک شعر زیبا با برانگیختن احساسات درونی فرد می تواند تأثیری بسیار بیشتر از استدلال و منطق بر مخاطب داشته باشد.