بازتاب واژه رمضان در شعر دری
ماه مبارك رمضان برترین و زیباترین ماه آفریدگار متعال است. درباره ویژگی این ماه حرفها و سخنان زیادی نوشته و گفته شده است، خداوند سبحان جلت عظمته در آیه ١٨٣ سوره بقره می فرماید: يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
ترجمه: ای کسانی که ایمان آورده اید! روزه بر شما فرض گردید همان گونه که بر پیشینیان شما فرض شده بود، تا پرهیزگار شوید.
پیامبر گرامی اسلام و بزرگان دین احادیث و روایات فراوانی در بزرگداشت این ماه بیان فرموده اند.
بزرگی و زیبایی این ماه در نگاه شاعران نیز پوشیده نمانده وهمواره سخنوران چیره دست ما اشعار زیبایی در نکوداشت این ماه سروده اند.
اینك گلدسته هایی از باغستان بی پهنای شاعران توانای زبان دری را با ابیات زیبای كه در روشنایی این ماه مبارك آفریده اند پیشكش شما عزیزان میداریم:
در شعر شیخ مصلح الدین سعدی رمضان از جایگاه ویژه ای برخوردار است. حضور رمضان و روزه در غزلیات سعدی حضوری است پوشیده و رمزآلود که البته در بیشتر غزل های این سبک به همین گونه انعکاس یافته است.
نگاه سعدی به روزه و رمضان، نگاهی سیاسی، اجتماعی و انسانی است. جهد کردن برای نجات غریق نه به دربردن گلیم خویش از موج.
روزه در نگاه سعدی خوراندن طعام است به نیازمندان، نه خوردن طعام از سحر تا هنگام اذان مغرب.
مسلّم کسی را بوَد روزه داشت
که درمانده ای را دهد نان چاشت
وگرنه چه لازم که سعیی بری
ز خود بازگیری و هم خود خوری
شیخ فریدالدین محمد عطار نیشابوری با ابیاتی دلنشینی از رسیدن روزه خبر داده و به بیدارشدن از خواب غفلت که بدون شک مرام و مقصودش ترک گناه و معصیت است، هشدار میدهد:
ای درغرورنفس به سربرده روزگار
برخیز، کارکن که کنون است وقت کار
ای دوست ماه روزه رسید و توخفته ای
آخر زخواب غفلت دیرینه سر برآر
حكیم ابوالقاسم فردوسی ایام رمضان را وقت مناسبی برای شناخت انسان از خود بیان كرده تا میزان علاقه به پروردگارش را بسنجد:
همان بر دل هر كسی بوده دوست
نماز شب و روزه آیین اوست
ناصر خسرو بلخی شاعر سده چهارم هجری، تشنگی و گرسنگی بدون درك كردن روزه را بی فایده دانسته و عقیده دارد كه روزه دار باید به این امساك واقف باشد. وی گرفتن روزه بدون آگاهی را تحمل گرسنگی و تشنگیِ بیش نمی داند.
چون روزه ندانی كه چه چیز است چه سود است
بیهوده همه روز تو را بودن ناهار
از جمله مباحث قرآنی که در اشعار حافظ شیرین سخن خوش نشسته و چون نگین انگشتری، شعرش را زینت بخشیده است مفاهیمی چون: رمضان، روزه و شب قدر است که از جمله زیباترین ابیات در دیوان او را شامل می شود. حافظ قدر و منزلت روزه و رمضان را میداند و به نیکی دریافته که از کرامت این ماه است که چشم حقیقت بین او گشوده خواهد شد و به عوالم بالاتر راه خواهد یافت.
با آنچه گفته آمدیم در اخیر این جُستار، چشم انداز فرخی سیستانی در پیوند به ماه رمضان را که از آن به نیکی یاد کرده و به پرهیز از معصیت و گناه اشاره دارد، سخن مان را به پایان میبریم.
به فال نیک تو را ماه روزه روی نمود
تو دور باش و چنین روزه صد هزار گذار
ابزارک تصویر
ابزارک تصویر
