نگاهی برخوانش شعر و مبانی دکلمه

دکلمه بستر طلایی برای اثر گذاری هرچه بیشتر است. دکلمه یکی از شیرین ترین زبان های بیان احساسات میان آدم هاست. دکلمه بیانگر حالات مختلف زندگی شاعر با لحن زیبای گوینده است. با دکلمه تلخ ترین کلمات شنیدنی می شوند، چون جان می گیرند. با دکلمه عشق، شیرین تر و زندگی خواستنی تر می گردد. دنیای دکلمه پر ازعلاقمندانی است که یا به خواندن یا به شنیدن آن گرایش دارند.
منظور از دکلمه، خواندن شعر یا نثر ادبی با صدای رسا و لحن مناسب است. این خوانش باید با صوت خاصِ همان اثرو به منظور بیان و فهماندن محتوا و مضمون کلام به شنونده، مطابق کلام باشد.
این نکته را بخاطر داشته باشید که تنها و تنها علاقه برای دکلمه، کافی نیست، و هر فردی با هر صدایی نمی تواند دکلمه کند.
با خلق و انتشار یک دکلمه خوب می توانیم بر پهنه این جهان از خود نقشی جاودانه به جای بگذاریم.
متأسفانه بسیاری از دکلماتورهای ما اشعار و متون را توأم با حُزن واندوه می خوانند. حال آنکه هر شعر و متنی برای خود بار معنایی مشخصی دارد که اتفاقا همیشه هم غمگین نیست.
به یاد داشته باشید که حس سراینده یک ترانه، شعر و متن، امانتی است در دستان دکلماتوری که آن را می خواند، پس باید از جهت حس و معنا، به فضای اثری که دکلمه می کند، نزدیک گردد. اینجاست که لحن کلام، زیبایی خاصی می یابد. لحن کلام در دکلمه جانِ کلام است. این کلمات هستند که جمله را زنده نگه می دارند. کلمات لبخند می زنند، خشم می گیرند، گریه می کنند و قدرت امید بخشی دارند.
فرض کنید چکشی به دست دارید و جمله ای هم روبروی شماست. حالا باید روی هرواژه که مهمترین پیامِ آن جمله است یک ضربه بزنید. ضربه بر روی کلمه ای که مهم ترین بار مفهومی را درجمله دارد. یقین داشته باشید که ضربه زدن حین ادای واژه ها، حکم تاکید و متفاوت گویی شما را دارد.
دکلمه بیان خاص به هدف خاص است. ایجاد ارتباط شاعر و شنونده، تأثیر گذاری، انتقال درست معنا و لذت بخشی، از اهداف اساسی دکلمه به شمار می آیند.
اگر خواستید در دکلمه یک گام پیش تر بروید، صدای خود را ضبط کنید. پس از شنیدن صدای ضبط شده خواهید دید چقدر برای آراستن لحن، توانایی دارید.
به یاد داشته باشید که پیام اصلی هر جمله، خط ویژه لحن شماست و نباید هیچگاهی از پیام اصلی حرف شاعر یا نویسنده متنی که می خوانید، غافل شوید.
پس یکی از اصلی ترین پیش نیاز های دکلمه خوانی، اصلاح و بهبود لحن است. برای اصلاح کاستی های لحن لازم است مقدمات دستور زبان را بشناسید. ارکان جمله، یعنی فاعل، مفعول و فعل غیر ربطی را از هم تفکیک کنید.
انواع جمله، مثل جمله های خبری، پرسشی، شگفت انگیز، تاکیدی و امثال اینها را درست ادا نمائید. هر متنی را باید با علامت گذاری صحیح بخوانید. شاید در قدم اول خواندن یک شعر یا مطلب سخت به نظر برسد، ولی بعد از علامت گذاری کار آسان تر می گردد.
نکته مهم دیگر اینکه دانستن معنی لغات و نهایتاً جملات تشکیل دهنده یک اثر ادبی، در اصلاح و بهبود لحن بسیار کارگشاست.