نقد ادبی در حقیقت نشان دادن نقاط ضعف و قوت یک اثر ادبی مثل شعر، رمان، داستان، مقاله، نمایشنامه و امثال این هاست. نقد ادبی وظیفه دارد تا نکات ظریف و پنهانی آثار ادبی را به خواننده بنمایاند.

به سخن دیگر نقد ادبی، ارزشیابی آثار ادبی است. کار نقد ادبی، در حقیقت همان تعیین خالصی ها و ناخالصی های اثر ادبی می باشد. زیرا خواننده اثر باید بداند چیزی را که می خواند از چه قدر و ارزش برخوردار است.

ارزش یابی یک اثر ادبی کار ساده ای نیست. این کار مرحله های دارد که باید قدم به قدم تعقیب گردد.

به طور مثال اگر می خواهیم قصه ای را نقد کنیم نخست باید خوب بخوانیم و بفهمیم، آن قدر که هیچ نکته ای از نظر ما پنهان نماند. باید بدانیم که نویسنده با نوشتن آن قصه چه چیزی را می خواسته است بیان کند. اگر در نوشته، راز و رمزی وجود دارد، آن را تحلیل و تجزیه کنیم.

اگر کسی این قدم را درست برداشت، می توان امیدوار بود که قدم های بعدی را هم درست بردارد. در غیر این صورت امیدی وجود ندارد که کار او در نقد مثبت تلقی گردد، زیرا کسی که منظور و هدف قصه را درست نفهمیده است، چطور می تواند آن را ارزشیابی کند.

نقد ادبی در ادبیات دری همچون ادبیات سایر ملل امروزه شاهد تحولات متفاوتی است و همچون گذشته دیگر تنها به شرح و تفسیر متون و آثار و یا به نقد اسلوب و روش و یا کشف درستی و نادرستی زمان و مکان و گفته صاحبان آنها نمی پردازد بلکه برای عقب نماندن از قافله به سمت علمی شدن پیش میرود و راز بقای خود را در ترکیب و تلفیق با علومی چون زبان شناسی و فلسفه یافته است. البته نباید منکرعلوم دیگر چون روانشناسی، جامعه شناسی، تاریخ، فرهنگ وغیره شد.

نقد ادبی امروزه یک علم مشترک است که مکاتب مختلف ادبی آن را پرورش داده ومنتقد را به بررسی شیوه ها و دستورالعمل های یک مکتب وادار می نماید و پس از تطبیق قواعد مکاتب خود به سراغ دیگر آثار پراکنده ادبی میرود تا دریابد که آیا شیوه اثر مطابقتی با افکار وعقاید دیگران دارد یا خیر؟

کوتاه سخن این که برای پرداختن به نقد و دانستن خوبی یا بدی و تاثیرگذاری یا بی فایده بودن یک اثر، مطالعه شرط اساسی است. آشنایی با سَیر نقد ادبی وشکل گیری مکاتب مختلف ادبی وهمچنین دانستن ویژگی های انواع ادبی مانند: داستان، قصه، نمایشنامه، شعرنو و موج نو از مواد لازم برای یک نقد محسوب می گردد.

داشتن دیدگاه و اندیشه ای مبتنی بر حِکمت و فلسفه شخصی نیز میتواند به ارزش کار منتقد ادبی بیفزاید.