نگاهی به پیشینه تاریخی بیرق ملی افغانستان و تحولات آن
بیرق ملی افغانستان حدود یک صد سال قبل در زمان استرداد استقلال کشور یعنی در سال ۱۲۹۸ خورشیدی به رنگ سیاه بود. محراب و منبر به عنوان نمادهای مذهبی در نشان سفید رنگ بر این بیرق قرار داشت که با پرتوهای هشت ضلعی احاطه شده بود. تاج شاهی، دو پرچم و دو شمشیر که نمادهای دولت داری و قدرت بودند، نیز در این نشان وجود داشت.
بیرق افغانستان، برای نخستین بار در سال ۱۳۰۷ به رنگ های سیاه، سرخ و سبز به پیشنهاد شاه امان الله غازی، در لویه جرگۀ پغمان تعیین شد. رنگ سیاه، نماد گذشتۀ دشوار، رنگ سرخ نماد مبارزه مردم برای آزادی و رنگ سبز به عنوان نمادی از آزادی و شگوفایی برای این بیرق انتخاب گردید. نشان ملی در این بیرق شامل دو خوشه گندم، کوه ها، پرتو آفتاب، ستاره و کلمات "الله" و "محمد" بود.
در مورد رنگ بیرق و نشان ملی در زمان حکومت امیر حبیب الله کلکانی، معلومات زیادی در دسترس نیست، اما برخی از منابع، این بیرق را به عنوان بیرق دولت او شناخته اند.
محمد نادر شاه در سال های نخست حکومت خود، بیرق سه رنگ زمان شاه امان الله را دوباره روی کار آورد، اما به عنوان نشان ملی در آن، نشان بیرق زمان استقلال را برگزید.
در سال ۱۳۰۹، دولت محمد نادر شاه، نشان ملی بیرق افغانستان را تغییر داد. افغانستان چهل و یک سال دیگر، در زمان حکمروایی او و پسرش، محمد ظاهر شاه، همین بیرق و نشان را به عنوان بیرق و نشان ملی خود داشت. نشان ملی به کار رفته در آن، شامل نمادهای مذهبی چون محراب و منبر و نماد قدرت و حکومتداری چون بیرق و نام افغانستان بود که توسط دو خوشه گندم، به عنوان نماد زراعتی بودن کشور، احاطه شده بود.
بیرق ملی کشور در زمان جمهوریت محمد داوود خان، به رنگ های سیاه، سرخ و سبز به شکل افقی بود که رنگ سبز آن، نیمی از بیرق را احتوا می کرد. نشان ملی این بیرق دارای نمادهایی چون دو خوشه گندم، محراب و منبر، عقاب و پرتو خورشید بود.
با به قدرت رسیدن رژیم خلق، رنگ سرخ برای بیرق ملی کشور برگزیده شد. این بیرق در دوران های کوتاه مدت ریاست جمهوری نور محمد تره کی و حفیظ الله امین، دارای نمادهایی چون دو خوشه گندم، ستاره و واژۀ خلق بود.
با کودتای شاخۀ پرچمِ حزب خلق، بیرق افغانستان دوباره با سه رنگ سیاه و سرخ وسبز، مزین گردید. نشان این بیرق شامل خوشه های گندم و چرخ ماشین نماد صنعت و زراعت، محراب و منبر به عنوان نمادهای دینی و پرتو خورشید بود.
با به قدرت رسیدن مجاهدین، دولت اسلامی در کابل شکل گرفت و رنگ سرخ را از میان رنگ های بیرق افغانستان، به رنگ سفید مبدل کرد. در دوران ریاست جمهوری صبغت الله مجددی و برهان الدین ربانی، نشان بیرق شامل نمادهای مذهبی، پرتو خورشید، دو خوشه گندم و دو شمشیر بود.
طالبان در زمان تسلط شان بر کشور بیرق سفید را بر افراشتند. اما بیرق سیاه، سفید و سبز دولت مجاهدین، در زمان حکمروایی آنان از سوی سازمان ملل به عنوان بیرق رسمی دولت افغانستان به رسمیت شناخته می شد.
بیرق و نشان کنونی افغانستان، در لویۀ جرگه سال۱۳۸۰خورشیدی انتخاب گردید. این نشان، نمادهای اسلامی چون محراب و منبر، کلمۀ طیبه و عبارت "الله اکبر" و نمادهایی از طبیعت و کشاورزی کشور چون پرتو خورشید و دو خوشه گندم را شامل می شود.
